cs | de | en | es | et | fi | fr | hu | ka | lt | pl | pt-br | ro | ru | se
Log in     Join

Activity

გაკვეთილის გეგმა–ალბათისტი ბარდის მარცვლები,ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის 178–ე საჯარო სკოლა

by მეგი იაკობაშვილი — last modified 2011-01-09 02:47 Share
1. გაკვეთილის თემა მენდელის კანონების ინგერპრეტაცია ალბათობის თეორიის მეშვეობით
2. სწავლების საფეხური და კლასი საბაზო X1დაX2 კლასი

3. ინტეგრირებული საგნები

მასწავლებლების სახელი, გვარი

მათემატიკამეგი იაკობაშვილი

ბიოლოგიალალი ბერიკელაშვილი

4. მოსწავლეთა რაოდენობა 21+19
5. განსაკუთრებული მიდგომების საჭიროებების მქონე მოსწავლეთა რაოდენობა და პროფილი 0

6. გაკვეთილის სასწავლო მიზნები

(საგნების მიხედვით)

მიზანი მათემატიკა: მოსწავლეები გაიხსენებენ ალბათურ სივრცეს, ხდომილობას, აუცილებელ ხდომილობას, შეუძლებელ ხდომილობას, ხდომილობის ალბათობას.

დასმული პრობლემის მიმართ ჩამოაყალიბებენ და დაასაბუთებენ საკუთარ დამოკიდებულებას.ამოცანების გადაჭრისას გამოიყენებენ შესაბამისად ალბათობის თეორიის კლასიკურ განსაზღვრას, საჭირო მათემატიკურ ტერმინებს.დასმული ამოცანების ამოსახსნელად დააჯგუფებენ მონაცემებს, შეადგენენ შესაბამის ცხრილს, ალბათურ სივრცეს, წარმოადგენენ მონაცემებს, გამოიკვლევენ, აღმოაჩენენ, იმსჯელებენ მათში არსებული კანონზომიერების შესახებ.

მიზანი ბიოლოგია: მოსწავლეები გაიხსენებენ გენეტიკაში ნასწავლ მასალას:სიმბოლოებს AA, Aa, aa, X, P, G, F. ტერმინებს:ზიგოტა, ალელი, ჰომოზიგოტა, ჰეტეროზიგოტა, მშობლიური ფორმები, გამეტები, ფაქტორი, გამაანალიზებელი შეჯვარება,მონოჰიბრიდული შეჯვარება,დიჰიბრიდული შეჯვარება, კანონებს: მენდელის პირველი და მეორე კანონი.

აღწერენ და ხსნიან მემკვიდრულ კანონზომიერებებს ,რომელიც გრეგორ მენდელმა აღმოაჩინა. გენეტიკის ამოცანების გადაწყვეტისას იყენებენ სათანადო ტერმინებსა და კანონებს, ჩამოაყალიბებენ და დაასაბუთებენ საკუთარ დამოკიდებულებას მოცემული პრობლემების მიმართ.

შედეგად მოსწავლეები გამოიკვლევენ ბიოლოგიაში, კერძოდ გენეტიკაში დასმულ ამოცანებს მათემატიკურად, ააგებენ კონკრეტული ამოცანებისთვის მათემატიკურ მოდელს, წარმოადგენენ მონაცემებს ცხრილის სახით, გამოიკვლევენ მათ ალბათობის თეორიის მეშვეობით.

შეაფასებენ ამოხსნის სიზუსტეს მათემატიკურად, ჩამოაყალიბებენ და დაასაბუთებენ საკუთარ დამოკიდებულებას პრობლების გადაჭრისას. მოახდენენ მენდელის კანონების მათემატიკურ ინტერპრეტაციას. გამოიკვლევენ და აღმოაჩენენ მათში მათემატიკურ კანონზომიერებებს.

როგორც ჩატარებულმა გაკვეთლმა და მისმა შეფასებამ აჩვენა, მოსწავლეებმა მათემატიკასა და ბიოლოგიაში შეძლეს :

მათემატიკაში დასმულ ამოცანებში მათემატიკური კანონზომიერებების აღმოჩენა. კვლევა ანალიზი ამოცანის პირობის შეცვლის შემთხვევაში. მიღებული მონაცემების საფუძველზე ცხრილის შედგენა. ამ ცხრილის მეშვეობით სათანადო მონაცემების დამუშავება. მიღებული შედეგების ანალიზის საფუძველზე შერჩეული გზის სისწორის შემოწმება. პრობლემის განზოგადება. შედეგის ინტერპრეტაცია ამოცანის პირობასთან მიმართებაში, მათემატიკური ცოდნის გამოყენება სხვა დისციპლინიდან მომდინარე პრობლების გადაჭრისას და მათში მათემატიკური კანონზომიერებების აღმოჩენა.მოძიება საჭირო მასალისა, პრეზენტაცია სათანადო დავალებისა.

ბიოლოგიაში თვალსაჩინოების შექმნა.საუბრისას ბიოლოგიური ტერმინების გამოყენება, სიმბოლოების გამოყენება, მენდელის კანონების ცოდნა.მონაწილეობა ამოცანების ამოხსნაში, დაკავშირება გენეტიკის ამოცანებისა სხვა საგნებში მიღებულ ცოდნასთან, საუბარი მენდელის ღვაწლზე, თუ რა დაისახა მეცნიერმა მიზნად და როგორ ჩასწვდა იმ კანონზომიერებებს, რომლითაც სქესობრივი გამრავლების დროს მშობლები შთამომავლებს მემკვიდრულ ნიშნებს გადასცემენ.

რა ინფორმაცია მიღო შესაბამის პერიოდზე; მოძიება სა ჭირო მასალისა.

7. ეროვნული სასწავლო გეგმით განსაზღვრული მისაღწევი შედეგები /ინდიკატორები

მათემატიკა:

მათ.X.მოსწავლე მოიპოვებს დასმული ამოცანის ამოსახსნელად საჭირო თვისებრივ და რაოდენობრივ მონაცემებს

შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე :

  • იყენებს მონაცემთა შეგროვების ხერხებს(დაკვირვება, გაზომვა)
  • იკვლევს და იყენებს მონაცემთა სხვადასხვა ისტორიულდა თანამედროვე წყაროებს(მაგ,საინფორმაციო ცნობარი,ინტერნეტი და სხვ,)

მათ.X.14.მოსწავლე აწესრიგებს და წარმოადგენს თვისებრივ და რაოდენობრივ მონაცემებს დასმული ამოცანის ამოსახსნელად ხელსაყრელი ფორმით

შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე :

  • ასაბუთებს თავის არჩევანს და ქმნის ცხრილს ახდენს მონაცემთა დაჯგუფებას,დალაგებას,მსჯელობსდაჯგუფების, დალაგების პრინციპზე.

მათ.X.15 მოსწავლე აღწერს შემთხვევითობას ალბათური მოდელის საშუალებით.

შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე :

  • აღწერს შემთხვევითი ექსპერიმენტის ელემენტარულ ხდომილებათა სივრცეს, ითვლის ხდომილობათა ალბათობებს.
  • აფასებს ხდომილობის ალბათობას ექსპერიმენტული მონაცემების საფუძველზე(ფარდობითი სიხშირის საშუალებით).
  • მსჯელობს განსხვავებაზე თეორიულ (მოსალოდნელ) შედეგსა და ემპირიულ (ექსპერიმენტულ) შედეგს შორის.
  • მათ.X.16 მოსწავლე იყენებს სტატისტიკურ და ალბათურ ცნებებს

      შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე :

  • განიხილავს იმ სტატისტიკურ ვითარებებს , რომელთა გამოცდილებაც გააჩნია.
  • იყენებს გამოქვეყნებულ ფაქტებს/მონაცემებს და მსჯელობს მოცემული პრობლემის შესახებ.
  • მოჰყავს ალბათურსტატისტიკური მოდელების გამოყენების მაგალითები ბუნების მეტყველებაში(გენეტიკა)ხსნის მოვლენებს შემთხვევითობის მექანიზმის მოქმედების საშუალებით.
  • ბიოლოგია:

ბიოლ.X.1.მოსწავლე აანალიზებს მემკვიდრული ინფორმაციის შენახვის,გადაცემისა და რეალიზაციის მექანიზმებს

შედეგი თვალსაჩინოა, თუ მოსწავლე :

  • გენეტიკური ამოცანების გადაჭრისას იყენებს მონაცემთა ანალიზის, სტატისტიკის ელემენტებს;
  • აღწერს და ხსნის კვლევის ეტაპებს,რომელთა საფუძველზე მეცნიკრებმა აღმოაჩინეს მემკვიდრეობითობისკანონზომიერებები;
  • აღწერსდა აფასებს მეცნიერის(გრეგორმენდელი)კვლევის შედეგებს,მნიშვნელობას გენეტიკის განვითარებაში;
  • მოიძიებს ინფორმაციას და აანალიზებს(მაგალითად დათიშვის მენდელისეული ინტერპრეტაცია)

ისტ :

ისტ.1 ძირითადი ცნებები და ოპერაციები

  • ახდენს ისტ საშუალებების მოხმარების დემონსტრირებას

ისტ. 3 ისტ პროდუქტის შესაქმნელი ტექნოლოგიური საშუალებები:

  • იყენებს ისტ სწავლის გასაუმჯობესებლად და შემოქმედებითი პროცესის წასახალისებლად;
  • თანაკლასელებთან ერთად ამზადებს ორიგინალურ ნამუშევარს ელექტრონულ ფორმატში.

ისტ. 5 კვლევის ტექნოლოგიური საშუალება:

  • იყენებს ისტის საშუალებებს ინფორმაციის მიღების, შეფასებისა და ანალიზისათვის;
  • იყენებს ისტის საშუალებებს ინფორმაციის შენახვის, მონაცემთა დამუშავების და ანალიზისათვის, შემდგომში შედეგის სხვებისათვის მიწოდების მიზნით.

ისტ. 7-9 შედეგი მიღწეულია თუ:

  • მოსწავლე იყენებს შეტანისა და გამოტანის მოწყობილობებს, მათ შორის სხვადასხვა ტიპის ადაპტერებს ისტის წარმატებით ფუნქციონირებისა და ეფექტურად მოხმარებისათვის (1)
  • იყენებს ისტის საშუალებებს და გლობალურ ქსელში არსებულ ინფორმაციას ზოგადი უნარების დასახვეწად და ძირითად სასწავლო დისციპლინებში საკუთარი მიღწევების გასაუმჯობესებლად. (3)
  • იყენებს ისტის რესურსებს და ელექტრონულ ინფორმაციას ამოცანების ამოხსნის, პრობლემების გადაჭრისა და სხვა საკლასო ან კლასგარეშე აკადემიური აქტივობისათვის.

ისტ.10 შედეგი მიღწეულია თუ:

  • შეარჩევს და იყენებს ისტ-ის საშუალებებს სასწავლო დისციპლინებში კვლევის,ინფორმაციის ანალიზის, პრობლემის გადაჭრის მიზნით.
.

8.თანმიმდევრობა

(აქტივობა და დრო)

რეზიუმე: მოსწავლეებს მათემატიკის მასწავლებლის მიერ წინასწარ ჰქონდათ მიცემული დავალება გაეხსენებინათ განვლილი მასალა X კლ სახელმძღვანელოდან თავი 5 , 7, 8ალბათობის თეორიისა და მათემატიკური სტატისტიკის ელემენტები;მოეძიათ ინფორმაცია ექსპერიმენტული მონაცემების შესახებ(ბიუფონი, პირსონი)(იხ.მასალა)

ბიოლოგიის მასწავლებლის მიერ წინასწარ დაევალათ განვლილი მასალის გამეორება მეათე კლასის სახელმძღვანელოდან , თავი1, 1მემკვიდრეობითობა; მონოჰიბრიდული შეჯვარება; მენდელის პირველი და მეორე კანონი; გამაანალიზებელი შეჯვარება მოეძიათ ინფორმაცია გრეგორ მენდელის ცხოვრებისა და მისი მოღვაწეობის შესახებ.

გაკვეთილის მსვლელობა.გაკვეთილს ეთმონა 45 წუთი.

მოტივაცია მათემატიკის მასწავლებელი აცნობს ბავშვებს გაკვეთილის მიზანს. კლასი იყოფა სამ ჯგუფად, მასწავლებელი განუმარტავს, რომ გაკვეთილის მსვლელობისას მათ მოუწევთ ბიოლოგიის გაკვეთილებზე ნასწავლი მასალის გამოკვლევა და მათში სათანადო მათემატიკური კანონზომიერებების აღმოჩენა; კვლევის პროცესში მათ დასჭირდებათ ალბათობის თეორიისა და სტატისტიკის ელემენტების ცოდნა.

დაფაზე დაიწერა "ალბათობის თეორია". ბავშვებმა შეადგინეს სათანადო ასოციაციური რუკა. აუცილებელი ხდომილობა, შეუძლებელი ხდომილობა, ალბათური სივრცე, ფარდობითი სიხშირე. დრო: 5წთ.

დისკუსია

მათემატიკის მასწავლებელი ახსენებს ბავშვებს ალბათობის თეორიის კლასიკურ ამოცანას ორი მონეტის ერთხელ აგდებაზე და სთხოვს მათ აღწერონ ამ ცდის სათანადო ალბათური სივრცე. მოსწავლეები ავსებენ დაფაზე გამოკრულ სათანადო თვალსაჩინოებას, შემდეგ მათ სთხოვს მასწავლებელი გამოთვალონ ალბათობა იმისა, რომ ორი მონეტის აგდებისას ერთხელ მაინც მოვა ბორჯღალო. მოსწავლეები ითვლიან სათანადო ალბათობას; დრო: 5 წთ.

აქტივობა #1 (ჯგუფური სამუშაო)

მიზანი: მოსწავლეებმა შეძლონ დასმული ამოცანის ალბათური სივრცის აგება და შესაბამისი ალბათობის გამოთვლა.

სამივე ჯგუფს დაევალა ორი კამათლის გაგორებისას სათანადო ალბათური სივრცის აგება, ხოლო ჯგუფების მიხედვით სხვადასხვა ალბათობები გამოთვლა. კერძოდ, პირველ ჯგუფს დაევალა: გამოთვალონ ორივე კამათელზე 6იანების მოსვლის ალბათობა;

მეორე ჯგუფს დაევალა: გამოთვალონ ორ კამათელზე ორისა და ერთის მოსვლის ალბათობა;

მესამე ჯგუფს დაევალა: გამოთვალონ ორ კამათელზე წყვილების მოსვლის ალბათობა.

სამუშაოს დასრულების შემდეგ ჯგუფების წარმომადგენლებმა გააკეთეს პრეზენტაცია, გაიმართა დისკუსია; დავალება შეფასდა შეფასების რუბრიკების მეშვეობით (იხ.შეფასება)დრო:7 წთ.

ბიოლოგიის მასწავლებელი სთხოვს ბავშვებს გაიხსენონ "გენეტიკის სიმბოლიკა". ბავშვები ადგენენ სათანადო ასოციაციურ რუკას. დაფაზე დაიწერაAA,Aa, aa,G,X,F1,F2სიმბოლოები.დრო: 3წთ.

დისკუსია ბიოლოგიის მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეებს გაიხსენონ, თუ რა დაისახა მენდელმა მიზნად.

მოსწავლეები სათანადოდ პასუხობენ.

ბიოლოგიის მასწავლებელი: მენდელმა კვლევის ობიექტად რომელი მცენარე აირჩია? და რატომ?

მოსწავლეები პასუხობენ, რომ მენდელის კვლევის ობიექტი იყო მცენარე ბარდა, რომ ბარდა თვით მტვერია და სწრაფად მრავლდება.

ბიოლოგიის მასწავლებელი სთხოვს ბავშვებს მოკლედ აღწერონ მენდელის ცდა.

ბავშვები აღწერენ მენდელის ცდას. საუბობენ ყვითელი და მწვანე ფერის ბარდის სათანადო დომინანტურ და რეცესიული ტიპის გენებზე.

ბიოლოგიის მასწავლებელი სთხოვს ბავშვებს აღწერონ ზემოთ ხსენებული ცდა გენეტიკის სიმბოლოების გამოყენებით.

მოსწავლეები ცდას სათანადოდ აღწერენ.

ბიოლოგიიის მასწავლებელი სთხოვს ბავშვებს დაფაზე წარმოდგენილი პირველი თაობის ჰიბრიდების მონაცემები გადაიტანონ პენეტეს ცხრილში.(ერთი ნიშნისბარდის ფერის გათვალისწინებით)

მათემატიკის მასწავლებელი: გავიხსენოთ ჩვენი გაკვეთილის მიზანი, გენეტიკაში ნასწავლი მასალის, კერძოდ მენდელის კანონების ალბათური ინტერპრეტაცია.

მათემატიკის მასწავლებელი: რა ჰქვია ალბათობის თეორიის ენაზე Aa გენოტიპს?

პასუხი: Aa გენოტიპი ელემანტალური ხდომილობაა.

მათემატიკის მასწავლებელი: რას უდრის ალბათობა იმისა, რომ ბარდის პირველი თაობის ჰიბრიდთა შეფერილობა ყვითელია?

პასუხი: P(B)=4/4=1, B აუცილებელი ხდომილებაა.

მათემატიკის მასწავლებელი:რატომ?

მოსწავლეები სათანადოდ პასუხობენ.

მათემატიკის მასწავლებელი:გამოვთვალოთ ალბათობა იმისა, რომ ბარდის პირველი თაობის ჰიბრიდებში შეგვხვდება მწვანე ფერის მარცვლები.

_

პასუხი: P(B)=0 აქედან გამომდინარეობს, რომ B შეუძლებელი ხდომილობაა.

მათემატიკის მასწავლებელი: რატომ?

მოსწავლეები სათანადოდ პასუხობენ.

ბიოლოგიის მასწავლებელი: დაფაზე მოცემული ჩანაწერი რას წარმოადგენს?

პასუხი: მენდელის პირველ კანონს ანუ ჰიბრიდთა ერთგვარობის წესს, რომელსაც დომინირების წესსაც უწოდებენ.

ბიოლოგიის მასწავლებელი: რა ბედი ეწია მომდევნო თაობაში ბარდის შესასწავლ ნიშნებს? შეეცადეთ ეს ცდაც აღწეროთ გენეტიკის სიმბოლოებით, მოსწავლეები დაფაზე ასრულებენ სათანადო დავალებას.(ერთი ნიშნისბარდის ფერის გათვალისწინებით)

მათემატიკის მასწავლებელი: მოემზადეთ ამ კანონის მათემატიკური ინტერპრეტაციისათვის.

ა) გაიხსენეთ რას გაგონებთ ეს ცხრილი;

ბ) გამოთვალეთ რას უდრის ალბათობა იმისა, რომ F2 თაობის ჰიბრიდებს ექნებათ ყვითელი ფერი?

პასუხი: P(C)=3/4

მათემატიკის მასწავლებელი: რას უდრის ალბათობა იმისა, რომ F2 თაობის ჰიბრიდები მწვანე შეფერილობისაა?

_

პასუხი: P(C)=1-P(C)=1/4

მათემატიკის მასწავლებელი: რას უდრის თანაფარდობა დომინანტური და რეცესიული ნიშნების მქონე ჰიბრიდებს შორის?

პასუხი: 3/4:1/4 აქედან გამომდინარეობს, რომ 3:1

ბიოლოგიის მასწავლებელი : რა მივიღეთ?

პასუხი: მენდელის მეორე კანონი რომელსაც დათიშვის კანონსაც უწოდებენ...

მოსწავლეები ამის დასაბუთებისათვის დამატებით იშველიებენ მენდელის მიერ ცდებით მიღებულ თანაფარდობას. (იხ. მასალა)

საშიანაო დავალება: მოსწავლეებს დაევალათ ბიოლოგიის მასწავლებლის მიერ შეამოწმონ მენდელის მეორე კანონის საიმედოობა, როდესაც ვაჯვარებთ F2 თაობის ბარდის მარცვლებს, ორი ნიშნის გათვალისწინებით (ფერი და ზედაპირის ფორმა) ხოლო მათემატიკის მასწავლებლის მიერ დაევალათ გამოიკვლიონ ეს კანონი მათემატიკურად. დრო:25 წთ.

9. შეფასება

გაკვეთილის დაწყებამდე თვალსაჩინო ადგილას გამოვაკარით შეფასების სქემა.

ყოველ დავალებას მივუსადაგეთ რუბრიკა სათანადო კრიტერიუმებით.

დისკუსიაში მონაწილეობისას ფასდებაჩართულობა, საკითხისადმი სწორი მიდგომა,პრობლემის გადაჭრა(თითოეულ ჯგუფს გაკვეთილის დასაწყისში დაურიგდათ სათანადო შეფასების სქემა "ჯგუფის რჩეულის" გამოსავლენად.

ჯგუფურ სამუშაოში (რა ჰქნას კარგმა მონარდემა...) ფასდებასიზუსტე, აკურატულობა, მათემატიკური აზარტულობა.

გაკვეთილის ბოლოს მოსწავლეებმა თავად დააჯამეს დაგროვილიქულები.თითოეულმა ჯგუფმა კი დაასახელა"ჯგუფის რჩეული".სიტყვიერად შეაჯამეს გაკვეთილი,ისაუბრეს საკუთარ შთაბეჭდილებებზე.

საბოლოოდ პირველმადა მესამე ჯგუფმა დააგროვა 1818 ქულა,მეორე ჯგუფმა კი17 ქულა.

გამარჯვებული ჯგუფების მოსწავლეები დაჯილდოვდნენ ყვითელი ფერის სახაზავებით, ფანქრებითა და ფურცლებით, ხოლო მეორე ჯგუფის მოსწავლეებიმწვანე ფერის ფანქრებით.

გამარჯვებული მოსწავლეები თანაკლასელებმა დააჯილდოვეს აპლოდისმენტებითა და საქებარი სიტყვებით.

ბოლოს გავიხსენეთ დიდი ინგლისელი ფიზიკოსის გამონათქვამი ალბათობის თეორიაზე.

10. საკლასო მენეჯმენტი _

საგანმანათლებლო რესურსები

კომპიუტერი, სკანერი, პროექტორი, ციფრული ფოტოაპარატი, ცარცი, დაფა, ფურცლები, ფორმატები,მარკერები, ფანქრები, საშლელი, სახაზავი.

ნაბეჭდი წყარო:

Xკლასის მათემატიკის სახელმძღვანელო ავტ: წილოსანი, წულაია, ჯაფარიძე; ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა 2009წელი;

Xკლასისბიოლოგიისსახელმძღვანელო ;

ეროვნული სასწავლო გეგმა 2009 წელი;

Frank S. Budnik; Applied Mathematics for Business, Economics and The Social Sciences. University of Rhode Island;

ელექტრონული წყარო:

www. google.ge

ge.lemill.net

www.math.ru

www. wikipedia.org


ბიოლოგია, მათემატიკა, ალბათობის თეორია, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის 178-ე საჯარო სკოლა, გენეტიკა, მენდელი


Georgian

Creative Commons License